Sociaal?

’We zullen woensdag eens Skypen! ’ was het Email bericht van mijn broer! Het is dan drie januari en dat zal wel de reden voor hem zijn om ons dan ‘Nieuwjaar’ te wensen en gelijk Ingrid te feliciteren  met haar verjaardag. Hoe ouder je wordt hoe meer herinneringen er boven komen en op deze saaie tweede januari overkomt me dat. Wij waren vroeger als kind erg close ondanks hij vier jaar ouder is. We kwamen van oorsprong uit Zeeland maar door mijn moeders medische omstandigheid (TBC) in Den Haag verzeild geraakt. Een arme boerenfamilie in de stad! Mijn broer (introvert) en ik (extrovert) hadden een verschillende benadering van omgaan met de situatie om als provincie kneuters te overleven in de grote stad. Onze buurt wat een typische volksbuurt waarvan de meeste mensen geen cent te makken hadden! (jaren zestig). We woonden in Spoorwijk en de voorbij denderende treinen op vijftig meter van onze kleine bovenwoning deden je daar om het halfuur aan herinneren…….

Zoals gezegd broers overlevingstactiek was verschillend van de mijne. Ik was degene die de contacten moest leggen met andere buurtkinderen en hij distilleerde daar zijn vriendenkring uit. Met mijn tien jaar oud was ik zijn loopjongen en hij (veertien) al de manager. Hij was vaak de stille leider binnen onze vriendenkring bestaande uit schoolvriendjes en straatschoffies. Straatvoetbal, bordje tik, belletje trekken, verstoppertje en al dat soort spelletjes werd gemanaged door hem, met mij als spreekbuis! Dat laatste niet zonder reden, we waren ons Zeeuws dialect nog niet helemaal kwijt en ik kon beter uitgelachen worden dan toen al ‘Mijnheer de leider’. Ik voelde me niet ondergeschikt voor de dingen die ik voor hem moest doen, hij had altijd wel een beloning in het verschiet in de vorm van Belga-kauwgom of Mars-reep . Geld was er thuis niet en zakgeld al helemaal niet, dus hij verdiende wel eens wat met klusjes en met het helpen van de melkboer of bakker. Hij hield wat van zijn centjes voor zichzelf en het meeste droeg hij af aan ons moeder die ze toen zeer goed kon gebruiken………

Hij was al jong politiek geëngageerd want manipuleren, omkopen, en liegen om bestwil was hem niet vreemd (hij werd zelfs nog raadslid later). Dit alles wel met een sociaal doel voor ogen hoe vreemd dit ook klinkt. Het was in het jaar 1963 toen in Rijswijk een nieuw winkelcentrum (In den Bogaard) werd geopend. Dat was een evenement wat je als straatschoffie niet mocht missen. De inmiddels opgerichte schoffies-club van tien man had zich dan ook voorgenomen om dat feestje op te luisteren onder leiding van juist,…. broer lief. Het feestprogramma vermeldde dat er ballonnen opgelaten werden of uitgestrooid met een vliegtuigje met enveloppen waar zich geld in kon bevinden en daar hadden we kilometers lopen voor over. Er werd afgesproken dat we ons strategisch zouden verdelen en later de eventuele buit bij elkaar op zouden tellen en te gebruiken voor de clubkas. Zoals afgesproken kwamen we na die dropping en festiviteit weer bij elkaar en de gevonden enveloppen werden geopend en warempel het geluk had ons niet in de steek gelaten……..

Zeven en een halve gulden was de buit en dat betekende groot feest voor ons allen en al snel werd besloten het geld te gebruiken om onszelf te trakteren op een halve Hema worst en flessen Exota limonade.

 Het feest kon niet op en broer lief werd gelouterd voor zijn geweldig sociaal idee om het geld te delen. Na thuiskomst werd het verhaal aan moeders gedaan en zij was verrukt en verrast over de uitkomst van onze missie. Broer lief was na het verslag echter nog niet klaar met verrassen want hij diepte nog een envelop op uit zijn zak met daarin vijfentwintig gulden en overhandigde deze aan ons moeder. De farizeeër had deze gevonden en achtergehouden zonder deze te delen onder de vrienden zoals afgesproken. De andere kant van de medaille was dat hij wist hoe ons gezin moest sappelen om aan geld te komen en ons moeder hier ontzettend blij mee maakte…….

Zijn liefde voor zijn moeder ging ver …heel ver. Het zou te maken hebben gehad dat wij haar twee jaar hebben moeten missen omdat een sanatorium-opname daaraan vooraf was gegaan. Nog een wapenfeit van hem was dat hij een vakantieclub onder de vriendjes oprichtte. De bedoeling was dat we met zijn allen de zomer van het volgend jaar zouden gaan kamperen in een eigen gemaakte hut in de bosjes langs het treinspoor. Het plan wat uitgedacht was door broerlief omhelsde om alvast te gaan sparen die winter, in de vorm van houdbaar voedsel om de kosten van het kamperen zo laag mogelijk te houden. Een plek onder ons stapelbed werd hier voor ingeruimd en de vriendjes werden uitgenodigd om allerlei conserven in te leveren in de vorm van bonen, appelmoes, jam, worsten, koek en ga zo maar door. Dit alles werd geïnventariseerd, genoteerd en in dozen bewaard. Zelfs enkele  voorwerpen zoals een zaklamp en stripverhalen, ook nog een exemplaar van het toen zeer omstreden erotisch magazine de ‘Lach’ werden daar bewaard……..

Een jaar in een kinderleven is een lange tijd …..zeer lange tijd! en vergetelheid is daar een onderdeel van. Vriendjes komen en gaan op die leeftijd, ruzie kan een oorzaak zijn of een verhuizing, in ieder geval kwam het er op neer dat niemand meer taalde naar het kamperen laat staan naar de ingezamelde conserven enz. De enige die zich er nog wel degelijk van bewust was van wat voor schat er onder ons stapelbed lag was mijn broer. Elke maal als de week langer was dan het loonstrookje van vader was daar weer mijn broer met een blik erwtensoep of appelmoes om het leed te verzachten. De ‘Lach’ werd  niet gedeeld met vader en moeder maar voor eigen bevrediging onder het matras bewaard. Kortom hij groeide op en ontwikkelde zich als een zeer sociaal mens met oog voor de minder bedeelden, ging de strijd graag aan om de rijken te laten delen met de armen. Later toen vader allang was overleden was hij ‘het’ die iedere zondag  zijn opwachting bij moeders maakte tot haar dood aan toe………

‘We zullen woensdag eens skypen! ’……..dat was afgelopen nieuwjaarsdag mijn broers bericht.

Ik ben er van overtuigd dat het hierboven beschreven deeltje van zijn jeugddaden een onschuldige bedoeling heeft gehad maar bedenk me nu toch dat ik hem met terugwerkende kracht ga bedanken voor de paar levenslessen die hij mij onbewust al vroeg heeft voorgehouden.

        

Les 1: Dat politici je vaak een (Hema) worst voor houden om er toch zelf veel te kunnen kopen.
Les 2: Iets sparen wel een deugd kan zijn maar een ander er mee kan gaan lopen. 

Les 3: Dat je bij inzamelingsacties niet altijd moet denken dat alles op de juiste plaats terecht kom
Les 4: Een sociaal idealisme goed is om voor te strijden, als je er zeker van bent dat jezelf niet te kort komt.

Hij gaat mij ongetwijfeld een ‘Gelukkig Nieuwjaar’ wensen….bijgedragen aan mijn gelukkige jeugd heeft hij al gedaan! 

Proficiat

(Je kan niet altijd lachen om Fer-haaltjes)

Het was 1962 of 1963 daar wil ik van af zijn, mijn moeder was herstellende van TBC en was opgenomen geweest in een sanatorium te Delft. Mijn vader had werk in Den Haag gevonden om dicht bij haar te zijn. Wij kwamen van het Zeeuwse platteland, tijdens de herstelperiode van Moeder waren de vier kinderen ondergebracht bij familie. Twee zussen in Zeeland (Moederskant) Ik en mijn broer in Den Haag (Vaderskant). Het was niet mijn beste tijd! Den Haag was voor mij “buitenland” mede door mijn boerenaccent. Ik werd in het begin niet verstaan op school en daarbuiten. Na het herstel van mijn moeder huurde ze een bovenwoning in Spoorwijk toen al een achterstandswijk met de intentie zo vlug mogelijk terug te keren naar Zeeland. Mijn vader werkte voor een bedrijf dat kantoormachines verkocht. Hij had een rijbewijs maar reed vanwege het schaarse geld brommer. Wel mocht hij van zijn baas (die hij verafgoodde) zo nu en dan boodschappen doen voor de zaak met de Mercedes “van de baas”………

Daar zal ik wel mijn voorliefde voor dat merk hebben gekregen en ben achteraf blij dat het geen Dafje was. Tussen de middag kwam hij zo nu en dan thuis met de Mercedes. Mijn vader was iemand die nogal autoriteitenvrees had, en vandaar het op een voetstuk zetten van zijn baas. Het volgende moet een groot autoriteiten-trauma voor hem geweest zijn, het enige auto-ongeluk in zijn leven kwam omdat een politieauto hem van links in de flank reed, er was geen persoonlijk letsel maar geestelijk moet de man helemaal in de war zijn geweest omdat de schuld bij de wetshandhaver lag.

Op een middag kwam hij thuis met de Mercedes met in de kofferruimte een verroest oude jongensfiets. Het was een restauratieproject wat hij voor de baas moest opknappen, die had ook een zoon van mijn leeftijd en mijn vader was een handige kloot en kon zo wat bijverdienen. We waren zo klein behuisd dat het restaureren in de woonkamer moest gebeuren en of soms in de keuken. Na het werk werd de fiets gedemonteerd en elk onderdeel werd afzonderlijk opgeknapt. Weken heeft die grap geduurd en zo nu en dan was mijn hulp vereist, ik was namelijk net zo groot en oud als het zoontje van de baas………

Dat voordeel werd aangegrepen om mij te laten passen of het zadel hoog genoeg was en het stuur wel recht stond enz. De fiets werd in de keuken mooi blauw gelakt en het resultaat was alsof hij gespoten was. De fiets vorderde zijn eindstadium en ik werd met de dag jaloerser op dat rotventje van de baas, die ik overigens niet kende maar ik had bij voorbaat al een hekel aan dat jong. Alles was als nieuw aan de fiets en het stuur glom als een “tiet” zoals mijn vader dat uitdrukte. Ik was trots op het feit dat die ouwe dat zo goed had gefikst. De fiets werd op een middag weer in de Mercedes geladen en verdween uit ons kamerbeeld, alleen de lak-geur bleef nog dagen hangen. Ik kan de geur zo herkennen al is het meer dan vijftig jaar geleden. Soms komt het tegenwoordig nog wel eens voorbij als Ingrid haar nagellak verwijderd, dus ik vermoed dat de lak wel een vleugje aceton heeft bevat. Het is echt een feit dat de geuren uit je jeugd je zo goed bijblijven…….

Ik had er laatst nog een gesprek over met mijn zoon Tim (hij heeft nu zelf ook twee kinderen) dat geur essentieel blijkt te zijn bij herinneringen, spruitjeslucht associeer ik met portieken in een stad of meer logisch de zilte zeelucht met mijn geboorte streek Zeeland. Ik vroeg Tim of hij ook zulke geur herinneringen had en die had hij zeker : “ De geur van die plantenkassen in Turkije toen we daar op vakantie waren ”antwoordde hij “ Ik ruik het soms nog, als ik een bepaald soort kruid gebruik bij het koken”. Ik wist gelijk waar hij op doelde. We waren die dag namelijk van het padje af (verdwaald) en hebben uren langer moeten lopen dan de bedoeling was, midden in het kale niets bij veertig-vijftig graden. We waren niet eens voorbereid op die wandeling, geen water geen eten.

Een lief oud vrouwtje in een schamel huisje naast de kassen was degene die ons liet uitrusten en thee en eten presenteerde. Dat is dus belangrijk voor je memorie, een min of meer heftige gebeurtenis doet je een geur onthouden en andersom.

“De geur van zelfgemaakte appeltaart als we een verjaardag te vieren hadden” vervolgde Tim, ook de verjaardagen zelf, kan ik nog wel wat van herinneren”. Het woord verjaardag deed mij opschrikken,   “O ja, binnenkort is jou jongetje Jairo jarig, weet je al wat je het ventje gaat geven?”. Hij zat te denken aan een trampoline daar had Jairo al zolang om gezeurd. Het was iets wat hij heel graag wilde hebben, en Tim was er eigenlijk wel blij om. Tegenwoordig zitten ze meer met en achter een computer te spelen dan buiten. Toch mocht Tim daar niet over klagen Jairo is een echte avonturier en speelt nog veel buiten, desnoods alleen! Het is maar hoe je ze opvoed en “ van een appelboom vallen geen peren”  Tim zelf was ook een buitenkind. Daar zijn ook nadelen aan verbonden want we zijn met hem meer naar de dokter en eerste hulp gemoeten dan naar een pretpark of speeltuin. Het zat niet in zijn aard om voorzichtig te zijn, ik ben achteraf blij dat wij hem toen geen trampoline hebben gegeven hij zou op één of ander balkon of tuin van de buren zijn beland…

Wat voor cadeaus hij kreeg kon Tim zich niet goed meer herinneren, wel dat ik een keer met zijn  verjaardag al zijn vriendjes had uitgenodigd voor een survival weekend in de Franse Ardennen. Deze gebeurtenis staat niet alleen in Tim zijn geheugen gegrift ook zijn vriendjes hebben toen naar hun idee een spektakel weekend gehad. Het was ook eigenlijk best bijzonder om met vijf kinderen zonder hun ouders maar wel met terdege opgeleide mensen een weekend in de natuur te vertoeven als ze nog maar rond de negen a tien jaar zijn. Zelfs nu ze ruim in de dertig zijn en ik kom nog wat van die jongens tegen als ik in Nederland op het dorp ben, refereren ze er aan. Kanovaren, rots klimmen, abseilen, en vooral een nachtwandeling was voor die leeftijd een mega spannende gebeurtenis. De meester van de lagere school heeft later in dat jaar nog een survival-run moeten uitzetten vanwege de enthousiaste verhalen van Tim zijn vriendjes

“Kan jij je nog verjaardagen herinneren en wat je kreeg? “ vroeg Tim aan mij…                                  Ik werd even stil van die vraag en antwoordde ; “Ja Tim, ik ben nu ruim zestig en kan het mij nog als de dag van gisteren herinneren” Ik begon wat zachter te praten en kreeg warempel een brok in mijn keel ; “ Het was mijn achtste of negende verjaardag dat weet ik dan weer niet meer precies, ik kwam na een nacht weinig slapen op de ochtend van mijn verjaardag beneden en merkte op de trap al een geurtje op dat ik even niet thuis kon brengen, bij het openen van de kamerdeur stond daar een blauw gelakte fiets met een stuur dat glom als een “tiet” ik zakte op de drempel door de knieën en heb minuten lang gehuild van verwarring en vreugde voor ik de fiets durfde aanraken….. en zelfs nu voel ik weer tranen opwellen omdat ik weet wat die ouwe ervoor heeft moeten doen …om mijn verjaardag onvergetelijk te maken. 

Groet Ferrie

 

De Bull

Regelmatig brachten we onze vakanties door op het Afrikaanse continent. De ouders van mijn vrouw (toen vriendin) hebben er jaren  gewoond en Ingrid is er geboren (toenmalig Rhodesië) en dat was voor mijn aanstaande schoonvader reden om mij kennis te laten maken met Afrika. Eenmaal met dat virus behept laat het je nooit meer los. Landen als Zuid-Afrika, Namibië, Botswana, Zambia, Zimbabwe, Kenia en Tanzania blijven je hele leven bij. De eerste reis trokken we door Zuid-Afrika met een camper en toekomstige schoonouders. Ze  waren niet alleen fijne schoonouders maar droegen ook de kosten.  Nadat ik met Ingrid getrouwd was probeerden we zoveel mogelijk toch weer die kant uit te gaan waar veel sparen aan vooraf ging. Het was nu eenmaal ons ding en de geweldige natuur in Afrika riep ons om de zoveel jaar terug. We probeerden wel reizen te plannen maar gingen ook regelmatig op de bonnefooi voor het avontuur……

Ingrid en ik zijn gezegend met drie zonen en ook gestraft als je de vakantiekosten rekent. We vonden het belangrijk dat ze ook een andere wereld leerden kennen en met name de volkeren en natuur van Afrika, zelfs vrienden konden we interesseren voor zulke reizen. We huurden dan wat gidsen in, waaronder een kok en met enkele landrovers trokken we door het land van keuze. Ik moet u niet vertellen dat de jongens zulke avonturen geweldig vonden. Het zijn toch altijd spannende reizen en dan is het een veilig gevoel dat je met inheemse mensen rond reist die het land en de gewoontes kennen. Na het verstrijken van jaren en opdoen van ervaringen durfdem we zelf wel de onderneming te organiseren ondanks het feit dat ik wel eens verdwaald ben en er wel eens bijna op ons geschoten was in het verleden. We huurden vanuit Nederland een 4x4 auto met dak-tent en een tentje en zette een route uit door verschillende landen vanuit Zuid-Afrika……

Er zit een tijdsspanne van vier jaar tussen onze jongens en dat geeft een leuk beeld van hoe verschillende leeftijden zo’n reis beleven. Deze maal ging onze middelste niet mee, hij had er voor gekozen om een jaar door Australië te trekken en dat is ook niet verkeerd om levenservaring op te doen. En zo trokken wij gevieren door Namibië Botswana en Zambia.

 De 4x4 is van alle gemakken en ongemakken voorzien,

zoals een koelkastje (die het de helft van de tijd niet deed) een gasstel, watertank en een dubbele brandstoftank. Zo was het een kwestie van proviand inslaan en gaan met die banaan. De oudste, Wauter (drieëntwintig), Ingrid en ik hadden een rijbewijs dus we deden elk ons deel, op afgelegen gebieden was het Bennie (vijftien) die wel eens mocht rijden omdat een jongen nu eenmaal een jongen is. Steden hadden niet onze voorkeur, wel dorpen en de bush en vooral het observeren van wilde dieren. We hadden ervaringen opgedaan met de eerdere reizen en konden aan het landschap zien welk wild we konden verwachten……..

Wat een feest en hoe bevoorrecht waren we om al dat moois te aanschouwen en mee te maken. We hadden afgesproken dat we om de beurt in de dak-tent en dan weer in het bij-tentje zouden slapen maar de jongens gaven elke nacht weer de voorkeur aan het bij-tentje omdat er minder spullen in werden opgeslagen  als het kamp opgeslagen werd. Ingrid en ik hadden wat meer werk om het bed in orde te maken en dat zal ook wel een reden geweest zijn voor de heren. De dak-tent is een ideale overnachtingsplek, uitklappen van de tent  is een fluitje van een cent, het opmaken van je bed is een gescharrel maar het comfort en veiligheidsgevoel maakt veel goed. De jongens plaatsten hun tent vaak dicht tegen de auto om communicatie met ons mogelijk te houden en waren vast bang dat wij hun veelvuldig geritst van de tent zouden missen. Elke dag is een nieuw avontuur maar ook elke avond is een evenement, één avond die we nooit meer vergeten wil ik u beschrijven………

We reden van noordelijk Namibië om drie uur Botswana in om daar een kamp op te slaan Ik zal u de grens perikelen onthouden maar rond vijf uur reden we Botswana echt binnen en rond zes/zeven valt de duisternis in en voor die tijd wilden we een kampeerplek hebben. De hoofwegen voor zover je daar van kan spreken was ons ding niet dus we zochten een plek in de bush. Die was gauw gevonden een prachtige majestueuze boom  omringd met struikgewas markeerde onze kampeerplaats. We parkeerden de 4x4 en het bij-tentje onder de boom en het kamp werd in orde gemaakt met wat campingstoeltjes, een tafeltje en de BBQ prominent in het midden.  Het is niet altijd slim om in de bush vlees te eten maar de koelkast was weer eens uitgevallen en er lagen nog vier T bonesteaks in. Het was een vermoeiende dag geweest en het was heerlijk om van de zwoele avond te genieten. De steaks waren zo groot als de bekende stoeptegels uit Nederland (weet u het nog?) dus we hadden er een kluif aan.……

Plots klonk er achter ons geritsel gevolgd door een immense brul. Ik kan u verzekeren dat het dierenrijk beter op zijn kinderen past dan wij mensen, Bennie vloog het trapje op van de daktent  en ik in de boom, Ingrid achter die zelfde boom en Wauter stond met een opgeheven campingstoeltje klaar om de eventuele aanvaller een aluminiumallergie te bezorgen. Het liep met een sisser af we hebben geen leeuw of cheeta gezien. Na onze schrik te hebben verwerkt klonken de verwijten over en weer. Wij hadden elkaar in de steek gelaten, dat was een leermomentje, voortaan staan we voor elkaar was de conclusie. We dronken nog wat wijn en enkele biertjes en maakten ons op voor de nacht, het was een spannende avond geweest en dat had veel mentale kracht gekost . Ik vroeg de jongens of ze die avond niet liever in de dak-tent sliepen maar hun stoerheid overwon……

Nog half slaperig in de nacht schudde ik Ingrid wakker, ik had weer geritsel gehoord en omdat zij dichter bij de rits van de tent lag leek het me verstandig om haar even te laten gluren. Omzichtig en geconcentreerd ritste ze de tent een stukje open, het geritsel ging over in krakende en brekende takken die zo van onze mooie boom afgescheurd werden. We gluurden nu samen door het gaatje van de tent naar buiten en naast de auto en tussen het bij-tentje stond de grootste olifant die wij ooit gezien hadden. Hij leek uit te zoeken welke takken hij nu eens zou breken. Ik kan u melden dat als de T-bonesteak eerder geconsumeerd was, hij toen als diarree langs mijn been had gelopen. 

Ondertussen in het bij-tentje,

Het was Bennie die het eerste wakker werd van het kabaal en even met zijn hoofd onder het tentzeil naar buiten had gegluurd. Hij was zo slim om een hand op Wauter zijn mond te leggen zodat hij niet gelijk kon praten toen hij hem wakker maakte : ‘ Er staat een joekel van een bull naast onze tent ’ fluisterde hij in Wauters oor ‘ Waarom maak je me dan wakker’ fluisterde Wauter nadat zijn mond vrij was. ‘ Ja ik bang… jij ook bang! ’ was Bennie’s antwoord ‘ We hebben afgesproken dat we voor elkaar staan’. Wauter was in de veronderstelling dat Bennie een buffel bedoelde en scheen met zijn zaklantaren onder de tent door naar buiten, hij kon op nog geen vijftig centimeter afstand alleen een grote olifantspoot zien. ‘ Verdomme, dat geen buffel maar een olifant! ’ fluisterde Wauter met  paniek in zijn stem . ’Ik heb toch ook niet gezegd dat het een buffel was ’ zei Bennie. ’ik zeg dat er een  bull naast de tent staat! ‘ Voorzichtig kropen de jongens naar het einde van de tent hopend dat de olifant de tent  niet voor porseleinkast aanzag…

De olifant stapte omzichtig langs de tent van de jongens alsof hij wist dat zij er sliepen, sleepte een stuk boom mee met de precisie van een heftruckchauffeur, zonder ook maar iets van de auto of tent te raken en trok zich met veel gekraak terug in de struiken. Het is werkelijk ongelooflijk dat zo’n groot beest opgaat in wat struikjes en je echt niet meer ziet waar die gebleven is. Het ontbijt werd nog in het donker gemaakt, van slapen kwam de rest van de nacht toch niets meer. We hadden de BBQ maar weer aangestoken om een keteltje water te koken voor koffie en in een pannetje wat eieren te koken, om gas te sparen. We rilden nog na van de belevenis maar genoten van ons ontbijt, langzaam werd het licht …ergens klonk er weer gebrul maar geen van ons sprong op of raakte in paniek,        

Wauter merkte op: ‘ Als die ons bang wil maken moet die maar eens een nachtje in mijn tent komen slapen!’.

Groet, Ferrie